Μετὰ ἀπὸ μία διακοπὴ, ἀπὸ τὸ 2023, ὁπότε δημοσιεύαμε καθημερινῶς ἀποσπάσματα ἀπὸ τὸ ΕΟΡΤΟΛΟΓΙΟ ΜΑΣ τῆς ΙΝΔΙΚΤΟΥ, τώρα ἐπανερχόμεθα μὲ τὰ ἄρθρα τοῦ μέλους μας συνταξιούχου Θεολόγου, Συγγραφέως Λάμπρου Σκόντζου διὰ τοὺς τιμωμένους Ἁγίους.
Νὰ εἶναι βοήθειά μας καὶ ὁ Θεὸς νὰ τὸν ἔχει πάντοτε καλά διὰ νά ἐργάζεται συνεχῶς καὶ ἀκαταπαύστως εἰς τὸν ἀμπελῶνα τοῦ Κυρίου, καθότι ὁ θερισμὸς εἶναι τεράστιος οἱ δὲ ἰδανικοὶ ἐργάται τοῦ Εὐαγγελίου ἐλάχιστοι!
Η ΑΓΙΑ ΦΙΛΟΘΕΗ Η ΑΘΗΝΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΝΕΚΤΙΜΗΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ
ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού
Η τουρκοκρατία ανέδειξε ένα νέο νέφος μαρτύρων, το ίδιο ηρωικό με αυτό της
αρχαίας Εκκλησίας. Είναι οι πολυπληθείς Νεομάρτυρες, οι οποίοι κοσμούν το
εκκλησιαστικό στερέωμα ως αστέρες πολύφωτοι. Ένα τέτοιο πολύφωτο αστέρι της
μαύρης αυτής εποχής, για την Εκκλησία και το Έθνος μας, είναι και η Αγία Φιλοθέη
η Αθηναία, της οποίας τη μνήμη εορτάζει στις 19 Φεβρουαρίου.
Η Αγία Φιλοθέη γεννήθηκε στην Αθήνα περί το 1522 από την επιφανή
Οικογένεια των Μπενιζέλων και το κοσμικό της όνομα ήταν Παρασκευή. Οι
ευσεβείς γονείς της Άγγελος και Σηρίγη, απόγονος της βυζαντινής οικογένειας των
Παλαιολόγων, την ανάθρεψαν με ευσέβεια. Έμαθε τα πρώτα της γράμματα και σε
ηλικία μόλις 14 την πάντρεψαν με τον πολύ μεγαλύτερό της άρχοντα των Αθηνών
Ανδρέα Χειλά, χωρίς τη θέλησή της. Ύστερα από τρία χρόνια χήρεψε
κληρονομώντας μια τεράστια περιουσία. Παρά τις πιέσεις που δεχόταν να
ξαναπαντρευτεί, αρνήθηκε και αποφάσισε να ακολουθήσει τη μοναχική ζωή. Μετά το
θάνατο των γονέων της εκάρη μοναχή και έλαβε το όνομα Φιλοθέη. Το σπίτι της
βρισκόταν στο σημείο που βρίσκονται τα γραφεία της Ιεράς Αρχιεπισκοπής, στην οδό
Αγίας Φιλοθέης, στο οποίο συγκέντρωσε πολλές ευσεβείς κόρες της Αθήνας και το
οποίο μετέβαλε με τον καιρό σε μοναστήρι, με καθολικό τον παρακείμενο ναό του
Αγίου Ανδρέα.
Γύρω στο 1571 ζήτησε από τον μητροπολίτη Αθηνών την αναγνώριση του
Μοναστηριού της, στην οποία ζούσαν 150 μοναχές με ηγουμένη την Φιλοθέη.
Πολλές από τις μοναχές ήταν εκχριστιανισμένες μουσουλμάνες, τις οποίες είχε
εξαγοράσει από τουρκικά χαρέμια. Εκείνη την εποχή αρχίζει το μεγάλο πνευματικό,
φιλανθρωπικό, κοινωνικό και εθνικό έργο της. Ξοδεύει αφειδώς τη μεγάλη πατρική
και συζυγική της περιουσία, ανακουφίζοντας χιλιάδες ενδεείς της Αττικής και άλλων
περιοχών. Το μοναστήρι της μεταβλήθηκε, εκτός από τόπο προσευχής και ασκήσεως,
σε μεγάλο συγκρότημα κοινωνικής ευποιΐας. Σχολείο νεανίδων, νοσοκομείο,
ορφανοτροφείο, γηροκομείο, εργαστήρια εκμάθησης τεχνών, ξενοδοχείο για τη
διαμονή των ξένων κλπ. Το συγκρότημα αυτό το ονόμασε «Παρθενώνα», όπου
έβρισκαν φροντίδα πλήθος ανθρώπων Ελλήνων και Τούρκων. Παράλληλα ιδρύει σε
πολλά μέρη σχολεία, όπου φοιτούσαν αδιακρίτως αγόρια και κορίτσια δωρεάν.
Παράλληλα επιδίδεται με πάθος στην υπηρεσία της πατρίδος. Προσφέρει μεγάλα
ποσά στους Τούρκους αγάδες και απελευθερώνει Έλληνες αιχμαλώτους. Επίσης
εκμεταλλεύεται τη φιλαργυρία των Τούρκων αφεντάδων της περιοχής και εξαγοράζει
τις δύστυχες αρπαγμένες γυναίκες των χαρεμιών, τις οποίες φυγαδεύει στα νησιά, που
βρισκόταν σε ενετική κατοχή, απογυμνώνοντας τους τούρκικους οντάδες από
αιχμάλωτες κοπέλες.
Για να βρίσκεται κοντά στους κατοίκους της αραιοκατοικημένης τότε Αττικής
ιδρύει παραρτήματα στα Πατήσια, στο Χαλάνδρι, στο Ψυχικό και στην Καλογρέζα.
Στην περιοχή του Ψυχικού είχε ανοίξει ένα πηγάδι για να ξεδιψούν οι αγρότες και οι
στρατοκόποι, ως ψυχικό, και γι’ αυτό πήρε και η περιοχή το όνομα Ψυχικό. Κατ’
άλλους είχε γράψει στο χείλος του πηγαδιού τη φράση «ψυχικόν», δηλαδή
αγαθοεργία. Από το «ψυχικό» της Φιλοθέης πήρε το όνομά της η σημερινή περιοχή
της Φιλοθέης. Στην περιοχή της Καλογρέζας έκτισε μετόχι της Μονής της και από
την ονομασία «καλογραία», εννοώντας τη Φιλοθέη, η περιοχή ονομάστηκε
«Καλογρέζα», από την τοπική αρβανίτικη διάλεκτο.
Έχει διασωθεί ένας μεγάλος αριθμός επιστολών τη Φιλοθέης στα αρχεία της
Βενετίας, όπου η αγία αλληλογραφούσε με πλούσιους Έλληνες και ξένους, ζητώντας
οικονομική βοήθεια για το πνευματικό, φιλανθρωπικό και εθνικό της έργο. Μέσα από
αυτές τις επιστολές διακρίνεται η ακράδαντη πίστη της στο Θεό και την Ορθοδοξία,
τα απέραντα φιλανθρωπικά της αισθήματα προς τους πάσχοντες συνανθρώπους της
και η αγάπη της για την σκλαβωμένη πατρίδα. Η δράση της πέταξε μακριά από την
αττική γη και έφτασε ως τα πέρατα του κόσμου, όπου βρισκόταν η ελληνική
Ορθοδοξία.
Αλλά το ανεπανάληπτο και πολυσχιδές έργο της δεν άρεσε στους τυράννους της
πατρίδας μας. Οι αδίστακτοι και αιμοβόροι ασιάτες Τούρκοι διέκριναν μέσα από την
προσωπικότητα και το έργο της Φιλοθέης τον κίνδυνο να ξυπνήσουν οι υπόδουλοι
ορθόδοξοι Έλληνες και να διεκδικήσουν την ελευθερία τους. Τους ενόχλησε
ιδιαίτερα η ίδρυση σχολείων, όπου στα ελληνόπουλα ξυπνούσε η κοιμισμένη εθνική
συνείδηση. Γι’ αυτό αποφάσισαν να την ξεπαστρέψουν. Τη νύχτα της 2 ας
Οκτωβρίου του 1588 τούρκικο απόσπασμα εισέβαλε στη Μονή, κατά την αγρυπνία
προς τιμήν του αγίου Διονυσίου Αρεοπαγίτου, πολιούχου των Αθηνών, όπου
συνέλαβαν τη Φιλοθέη την έβγαλαν στο προαύλιο, την έδεσαν σε κολώνα και την
έδειραν ανηλεώς για πολλές ώρες. Η μοναχή κατέρρευσε λιπόθυμη και
πλημμυρισμένη στα αίματα. Οι μοναχές την πήραν και τη μετέφεραν στο μετόχι της
Καλογρέζας, όπου υπέκυψε στα τραύματά της στις 19 Φεβρουαρίου του 1589, όπου
ενταφιάστηκε στα δεξιά του ιερού βήματος του Αγίου Ανδρέα και ανακηρύχτηκε
Αγία και Νεομάρτυς. Η ψυχή της εγκατέλειψε το κουρασμένο, από την άσκηση και
την κοινωνική προσφορά, σκήνος της και πέταξε στα ουράνια για να συναντήσει το
Νυμφίο Χριστό, που τόσο αγάπησε στη ζωή της και πόθησε να ενωθεί μαζί Του!
Αργότερα έγινε εκταφή και το ιερό της λείψανο τέθηκε σε αργυρή λάρνακα και
αναπαύεται στο μητροπολιτικό ναό των Αθηνών, χαρίζοντας ευλογία και ποιώντας
άπειρα θαύματα στους ευσεβείς προσκυνητές της.
Ο βίος και το έργο της Αγίας Φιλοθέης είναι μια ηχηρή απάντηση σε όσους
εθελοτυφλούν, από παθολογική εμπάθεια, και αμφισβητούν την μοναδική προσφορά
της Εκκλησίας μας προς το Έθνος και το δοκιμαζόμενο λαό μας τα μαύρα εκείνα
χρόνια της τουρκικής δουλείας και όχι μόνο!
ΑΓΙΟΣ ΛΕΩΝ ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΑΤΑΝΗΣ Ο ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΟΣ
ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού
Μια πλειάδα αγίων της αρχαίας Εκκλησίας προέρχεται από τη Δύση, η οποία την
πρώτη μ. Χ. χιλιετία ήταν ορθόδοξη. Μάλιστα, πολλοί από αυτούς ανήκουν στους
μεγάλους Πατέρες και διδασκάλους της Εκκλησίας. Ένας από αυτούς είναι και ο
άγιος Λέων επίσκοπος Κατάνης, ο θαυματουργός.
Γεννήθηκε στην Ραβέννα της Ιταλίας περί το 700, από ευγενείς και ευσεβείς
γονείς. Έζησε σε περιβάλλον ευλάβειας, όπου γαλουχήθηκε με την βαθειά πίστη στο
Θεό και την αγία αγνή και ηθική ζωή. Ως εύποροι οι γονείς του μπόρεσαν και του
πρόσφεραν λαμπρές σπουδές. Σπούδασε θεολογία και φιλοσοφία. Από την εφηβική
του ηλικία έδειξε την ισχυρή κλίση του στη διακονία της Εκκλησίας, αφού η πιο
αγαπημένη του ενασχόληση ήταν η συμμετοχή του στις ιερές ακολουθίες.
Δεν μας έχουν διασωθεί περισσότερες πληροφορίες για την πρότερη ζωή του.
Γνωρίζουμε όμως ότι όταν ενηλικιώθηκε είχε καταξιωθεί στην συνείδηση των πιστών
ως μια ξεχωριστή πνευματική και ηθική προσωπικότητα. Όλοι τον εκτιμούσαν και
τον υπολήπτονταν. Την καθαρότητα του βίου του εξετίμησαν οι επίσκοποι της
Ιταλίας, οι οποίοι τον παρότρυναν να ενδυθεί το ιερατικό σχήμα και να προσφέρει τις
υπηρεσίες του στην Εκκλησία. Χειροτονήθηκε διάκονος, στη συνέχεια πρεσβύτερος
και όταν χήρεψε η επισκοπή Κατάνης της Σικελίας εξελέγη επίσκοπός της.
Η Κατάνη ήταν μια αρχαία ελληνική πόλη, κτισμένη στους πρόποδες του όρους
Αίτνα, όπου, στην κορυφή του, καπνίζει και βρυχάται το μεγαλύτερο ενεργό
ηφαίστειο της Ευρώπης και στις πλαγιές του ρέει ακατάπαυστα καυτή λάβα, η οποία
βγαίνει από τα έγκατα της γης. Οι φίλεργοι και ευσεβείς κάτοικοι της Κατάνης
δέχτηκαν με χαρά τον ποιμένα τους και του εμπιστεύτηκαν την πνευματική τους
διακονία. Και εκείνος, γεμάτος ενθουσιασμό και ιερό πόθο, ανταποκρίθηκε στις
προσδοκίες τους. Λειτουργούσε με κατάνυξη. Έχτισε πολλούς ναούς, με κυριότερο
το ναό της Αγίας Μάρτυρος Λουκίας. Κήρυττε το λόγο του Θεού με πάθος και
φλόγα. Και επιδόθηκε με όλες του τις δυνάμεις και δυνατότητες στην ανακούφιση
των φτωχών, των πεινασμένων, των αρρώστων και των αστέγων.
Οργάνωσε με επιτυχία ένα καταπληκτικό δίκτυο σίτισης όσων δεν είχαν τα μέσα
να τραφούν. Ας μη λησμονούμε ότι στα χρόνια εκείνα οι λιμοί ήταν συνηθισμένο
φαινόμενο, καθώς και οι θάνατοι από την πείνα. Κυριότερες αιτίες των λιμών ήταν οι
φυσικές καταστροφές και κυρίως οι λεηλασίες από πειρατές. Η Σικελία πλήττονταν
συχνά από άγριες πειρατείες, λόγω της γειτνίασης με τα παράλια της Αφρικής, τη
γνωστή Μπαρμπαριά, στη οποία βρισκόταν τα κυριότερα ορμητήρια των πειρατών.
Ο άγιος Επίσκοπος προσπαθούσε να προστατέψει τους απεγνωσμένους κατοίκους
από τις συχνές πειρατικές επιδρομές και να τους σώσει από τους λιμούς.
Ο άγιος Λέων υπήρξε ακόμη ο αμέριστος προστάτης όλων των κατατρεγμένων
και απροστάτευτων της περιοχής, ανεξάρτητα από την πίστη του. Χήρες, ορφανά,
ηλικιωμένοι, ανάπηροι και όλοι οι αναξιοπαθούντες είχαν τον προστάτη τους. Η
πόρτα του επισκοπείου ήταν ανοικτή για όλους και εκείνος ως στοργικός πατέρας
έκανε ό, τι μπορούσε για να απαλύνει τον πόνο τους και να δώσει την καλλίτερη
δυνατή λύση.
Ένας άλλος τομέας που εργάστηκε δραστήρια, ήταν η αντιμετώπιση των
αιρέσεων, οι οποίες ταλαιπωρούσαν και στις μέρες του την Εκκλησία. Ο άγιος
Επίσκοπος είχε βαθιά την συναίσθηση ότι η αίρεση είναι πνευματική πανώλη, η
οποία σκοτώνει ψυχές. Δε μπορούσε να διανοηθεί ότι μπορεί να χαθεί έστω και μια
ψυχή, που του εμπιστεύτηκε η Εκκλησία. Είχε τη βεβαιότητα ότι η πλάνη και η
αίρεση αποκόβουν τον άνθρωπο από την σωστική αγκαλιά της Εκκλησίας και τον
παραδίνουν στον πατέρα του ψεύδους, το μισάνθρωπο διάβολο. Του στερούν τη
σωτηρία, η οποία συντελείται μόνο μέσα στην Εκκλησία και τον οδηγούν στην
απώλεια και τον αιώνιο θάνατο. Γι’ αυτό μιλούσε και έγραφε κατά των αιρετικών,
τους οποίους κατατρόπωνε.
Ο Θεός τον αντάμειψε με το χάρισμα της θαυματουργίας. Στην περιοχή του
υπήρχαν κατάλοιπα ειδωλολατρίας. Με την προσευχή του κατακρήμνισε παγανιστικό
άγαλμα. Έστειλε ο διάβολος έναν ονομαστό μάγο της περιοχής, ο οποίος ονομαζόταν
Ηλιόδωρος, για να τον πλήξει με τις μαγικές του τεχνουργίες. Ο Ηλιόδωρος
περιφέρονταν από τόπο σε τόπο, κάνοντας σημεία και τέρατα, με τη δύναμη των
δαιμόνων, πλάνευε πολλούς. Έφτασε κάποτε και στην Κατάνη και προκαλούσε τον
άγιο Επίσκοπο με τις μαγγανείες του να συναγωνιστούν στη θαυματουργία,
προκειμένου να του αποδείξει ότι αυτός ήταν πιο ισχυρός από εκείνον. Διέδιδε πως
ούτε η φωτιά μπορούσε να τον βλάψει. Ο άγιος Λέων ανταποκρίθηκε στην πρόκληση
του μάγου. Κατέβηκε στο κέντρο της πόλης και έδωσε εντολή να ανάψουν μεγάλη
φωτιά και να συγκεντρωθεί ο λαός. Κατόπιν έπιασε τον Ηλιόδωρο, τον έδεσε στο
πετραχήλι του, τον έσυρε και έπεσαν μαζί στη φωτιά. Τότε συνέβη το απροσδόκητο:
ο δαιμονικός μάγος αποτεφρώθηκε, ενώ ο άγιος δεν βλάφτηκε ούτε στο ελάχιστο από
τις φονικές φλόγες της καμίνου! Βλέποντας ο συγκεντρωμένος λαός το μεγάλο και
ζωντανό θαύμα δόξασε το Θεό και Τον ευχαρίστησε για τον άγιο Επίσκοπο, που τους
χάρισε.
Το θαύμα διαδόθηκε παντού, έφτασε ως τη Βασιλεύουσα. Οι αυτοκράτορες Λέων
Δ΄ (775-780) και Κωνσταντίνος ΣΤ΄ (780-798) τον προσκάλεσαν στην
Κωνσταντινούπολη να τον τιμήσουν για την δράση του και την προσφορά του.
Εκείνος δέχτηκε τις τιμές με ταπείνωση και γύρισε στην επισκοπή του, όπου
κοιμήθηκε ειρηνικά το 785. Το ιερό του λείψανο θάφτηκε στο λαμπρό ναό της Αγίας
Λουκίας. Έκανε άπειρα θαύματα σε όσους τον επικαλούνταν με ευλάβεια. Θεράπευε
ασθενείς, εξέβαλε δαιμόνια και προστάτευε από θεομηνίες. Η Μνήμη του τιμάται
στις 20 Φεβρουαρίου.
ΦΩΤΕΙΝΗ ΓΡΑΜΜΗ τηλ 2103254321
Αφήστε μια απάντηση